TÜRKİYE MUHASEBE UZMANLARI DERNEĞİ’NİN TARİHÇESİ

Kurtuluş Savaşımızın kazanılması ve Lozan Antlaşması’nın imzalanmasından sonra milli iktisadi bir çalışma ile batı medeniyetine ulaşmamız gerektiği üzerinde herkes ittifak etmiş ve bu düşünce içinde milletçe yeni bir hamleye girilmişti. Böylece geçen seneler içinde işletmelerin çoğalması ve genişlemesi ile muhasebe de önem kazanmaya başlamıştı.

Türkiye’de 1923’ten 1929 yılına kadar tam liberal ekonomi politikası uygulanmıştır. Atatürk’ün Milli Mücadele’ye başladığı yıllarda bir şirket kurulur; bu şirketin adı, Türkiye Milli İthalat ve İhracat Anonim Şirketi’dir. Bu şirketin Osmanlıca yazılışının kısa adı TEMAVAŞ’tır.

TEMAVAŞ dönemin bütün memurlarından kesilen parayla, çok büyük ithalat ve ihracat yapabilecek bir şirket olmuştur; ancak, yönetimle ilgili usuller geliştirilmediği, denetlenmediği için o büyük sermayeli şirket, Türkiye’nin halka açık ilk şirketi 1938 yılında batmıştır. Denetim ihtiyacı doğmuştur.

1925’de Aşar’ın kaldırılması ve 1926-1934 yılları arasında kazanç vergisi için bölgelerin defterdarları muhasebecilere mükellefleri denetleme yetkisini vermektedir.

TEMAVAŞ olayından sonra,1932 yılında meslek ile ilgili ilk düzenleme getirilmiştir fakat hayata geçmemiştir. 

İlk zamanlarda oldukça iptidai bir şekilde yürütülen muhasebe, devlet iktisadi teşekküllerinin de

oluşturulması ile gelişmeye başlamış ve bir meslek olarak saygı duyulur hale gelmiştir.

1937-1938 yılında meslek mensuplarının dernek kurdukları söylense de bununla ilgili bir belgeye rastlanmamıştır.

Kazanç vergisi uygulamaya girdiği 1926 yılından 1949 yılına kadar olan dönemde büyük değişiklikler geçirmiş ve sistem beyan usulünden iyice uzaklaşmıştır.

1938 yılında ülkemizde 84 adet şirket vardır. Daha sonra bunların 22 tanesi birleştirilmiştir. Bu tarihlerde uzman muhasebeciler bu şirketlerde çalışıyordu.

Derneğimiz Kurucuları, Cumhuriyetin kuruluşundan 1942 yılına gelene dek Muhasebe ve Denetim ilişkisinden yola çıkarak bu alandaki batı dünyasına mesleki uyumluluğun zorunluluğunu görmüşler ve bu gelişmeler üzerine Ekim 1942’de 14 kişi tarafından Türkiye Eksper Muhasipler ve İşletme Organizatörleri Derneği kurulmuştur.

Türkiye Eksper Muhasipler ve İşletme Organizatörleri Derneği’nin kurulması ülkemizde muhasebe mesleğinin tarihi gelişimi içinde önemli bir kilometre taşı olmuştur.

Dernek, 1942’de rahmetli Prof. Osman Fikret Arkun, İsmail Otar ve 12 arkadaşı tarafından kurulmuş, bu alandaki ilk özel girişimdir.